Kirsten Emous 1944-2016

Auteur van De doolhof van tante An

kirsten Emous

 

Vorige maand overleed op 72-jarige leeftijd onze zeer gewaardeerde auteur Kirsten Emous. De afgelopen twee jaar was Kirsten vrijwel voortdurend in doktershanden, een positie die haar als kritisch volger van de medische wereld zowel verontrustte als inspireerde. Met enige regelmaat rolden bij ons columns binnen waarin zij uitlegde dat de artsen ‘het’ nog steeds niet begrepen, het verplegend personeel een verkeerde instelling had en dat de patiënt te lijden had onder de zorgverzekeraars. Die columns zouden later wel ergens verschijnen, als ze weer tijd had.

Kirsten was nooit neutraal, nooit timide en nooit afwezig. Ze observeerde, spiegelde en liet haar mening horen – of dat voor haar zo kenmerkende gedrag nu effect sorteerde of niet. Ze was ‘wetenschapsjournaliste’, stond op de rouwkaart, waarin ze overduidelijk zelf de hand heeft gehad. Want dat was ze, wetenschapsjournaliste, een term waarop ze trots was, en die voor haar meer een levenshouding benoemde dan een maatschappelijke positie. Ze was zelfs voorzitter geweest van VWN, de Vereniging voor Wetenschapsjournalistiek en –communicatie Nederland.

In de loop der jaren schreef Kirsten ontelbare artikelen, tijdschriften en boeken over onderwerpen als toegepaste informatica, gezondheidszorg, geneeskunde, (energie-)techniek, medische biologie, tandheelkunde en voeding. In een mengeling van kennis en (levens)ervaring gaf ze moeilijke onderwerpen een menselijke toets. Zo ook in De loden mantel (2005), waarin haar slechte ervaringen met mantelzorg uitmondden in een kritische en uitdagende analyse van de gezondheidszorg. Gezien de de discussies over overbelaste mantelzorgers van de afgelopen twee, drie jaar was Kirsten haar tijd ver vooruit. Ze was dan ook een van de eersten die – in een uitzending van Een Vandaag – de verregaande bureaucratisering als oorzaak noemde van de problemen binnen de gezondheidszorg.

Ook in het enige boek dat Gibbon van haar heeft uitgegeven, De doolhof van tante An, waren haar grondigheid en betrokkenheid ongeëvenaard. Enerzijds toonde ze zich empathisch met de patiënt en de verzorger; anderzijds was ze verbijsterd over politieke en economische motieven die tot verwaarlozing van het individu leiden. In De doolhof… concludeerde ze onthutst dat er decennialang te weinig aandacht is besteed aan vaatvervuiling als belangrijkste oorzaak van hersenschade. Die verkeerde focus was in de hand gewerkt door fondsenwervers, die uit strategische overwegingen alle typen dementie ‘alzheimer’ waren gaan noemen. Hoewel Kirsten te beleefd en zelfkritisch was om dit verwijt tot inzet van haar boek te maken, was ze er achter de schermen woedend over. Dat was ze evenzeer over het feit dat deze fondsenwervers de burger bang maakt voor dementie, terwijl de ziekte inmiddels op de terugtocht is.

De doolhof van tante An werd in de media zeer positief ontvangen. Vele recensies, interviews en diverse optredens op radio en televisie volgden. Kirsten zelf besefte dat het boek essentieel was, het magistrale slotstuk van haar van haar werkterrein: ‘In dit boek komt alles samen, dat is heel verrassend om te ervaren.’

Wij zullen ons Kirsten herinneren als een montere en nobele strijder tegen kwaadaardigheid, berekening en domheid.

*************************************************************************************************

Kirsten Emous was wetenschapsjournaliste en schrijfster. In de loop van de jaren specialiseerde ze zich in toegepaste informatica, gezondheidszorg, geneeskunde,(energie-)techniek, medische biologie, tandheelkunde en voeding. Over deze onderwerpen schreef ze artikelen in opdracht maar ook grotere producties, zoals tijdschriften en boeken.

In haar boeken met zelfgekozen onderwerpen komt veel van deze kennis en ervaring samen. Dat is vooral zo in haar meest recente boek, De doolhof van tante An. Hierin ontdekt ze uitvoerige en nieuwe informatie die van belang is voor iedereen die met dementie te maken krijgt. Dit boek volgt op De loden mantel, haar kritische en uitdagende analyse van de gezondheidszorg, waarin ze het opnam voor de overbelaste mantelzorger.

Hoe verschillend de boeken ook zijn, ze hebben een overeenkomstige grondtoon: enerzijds empathie voor de patiënt en de verzorger; anderzijds verbijstering over politieke en economische motieven die leiden tot verwaarlozing van het individu. Kirsten Emous was een van de eersten die in de uitzending Een Vandaag de verregaande bureaucratisering als oorzaak noemde van de problemen binnen de gezondheidszorg.

De doolhof van tante An ziet ze als essentieel stuk van haar werkterrein, dat ze beschouwt als een sluitende puzzel: ‘In dit boek komt alles samen, dat is heel verrassend om te ervaren.’

Kirsten Emous schreef ook fictie, onder meer sprookjes. Meer over de producties van Kirsten Emous op www.kirstenemous.nl.

Over De loden mantel:

‘Een meeslepend boek. Je leest het in één adem uit.’ – Marijke Mootz in Tijdschrift voor Gezondheidswetenschappen.

‘Een indrukwekkend epos. Door te zware belasting dreigen vrijwilligers door hun hoeven te zakken. Met de verschijning van dit boek kunnen politiek en bestuur niet meer zeggen dat ze dit niet geweten hebben’. – Kim Putters in Binnenlands Bestuur.

‘Emous heeft een rijk boek geschreven. Naar de morele en emotionele facetten van mantelzorg is maar weinig onderzoek gedaan. Emous is erin geslaagd dit zeer leesbaar in beeld te brengen.’ – Evelien Tonkens in S & D.